v2444

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
các yếu tố, kể cả các mắt khâu trung gian, gián tiếp của chúng. Tuy nhiên
quan điểm toàn diện không có nghĩa là các xem xét cào bằng, lan tràn mà
thấy đợc vị trí của từng mối liên hệ, từng mặt, từng yếu tố trong tổng thể của
chúng. Có nh thế chúng ta mới thực sự nắm đợc bản chất của sự vật.
2. Độc lập tự chủ về kinh tế và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đợc
đặt trong phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến:
2.1. Thế nào là xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ:
2.1.1. Khái niệm về nền kinh tế độc lập tự chủ:
Nền kinh tế độc lập tự chủ là nền kinh tế không bị lệ thuộc vào nớc
khác, ngời khác, hoặc vào một tổ chức kinh tế nào đó về đờng lối, chính sách
phát triển ; không bị bất cứ ai dùng những điều kiện kinh tế, tài chính thơng
mại, viện trợ để áp đặt, khống chế, làm tổn hại chủ quyền quốc gia và lợi
ích cơ bản của dân tộc.
Nền kinh tế độc lập tự chủ là nền kinh tế trớc những biến động của thị
trờng, trớc sự khủng hoảng tài chính ở bên ngoài, nó vẫn có khả năng cơ bản
duy trì sự ổn định và phát triển ; trớc sự bao vây, cô lập và chống phá của các
thế lực thù địch, nó vẫn có khả năng đứng vững, không bị sụp đổ, không bị
rối loạn.
2.1.2. Sự cần thiết phải xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ cùng với việc
thúc đẩy mạnh quá trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế xuất phát
từ một số luận cứ sau đây:
Một là, tất cả các nớc tham gia quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đều
xuất phát từ mục tiêu bên trong, phục vụ cho yêu cầu, nhiệm vụ trong nớc.
Toàn cầu hoá, tự do hoá làm cho các nền kinh tế phụ thuộc đan xen vào nhau,
đó là điều không thể phủ nhận. Tuy nhiên, trong sự ràng buộc về lợi ích đó
không có sự ràng buộc thuần tuý, vô điều kiện mà chính là vì phải biết chia
sẻ lợi ích một cách hợp lý, nhằm mục đích cuối cùng là thu đợc nhiều hơn lợi
ích cho đất nớc mình, dan tộc mình, giữ đợc tính độc lập của nền kinh tế qua
mối quan hệ ràng buộc, phụ thuộc lẫn nhau-một sự ràng buộc đa phơng về lợi
ích.
Nh vậy đủ thấy là mỗi nớc sẽ không thể thực hiện đợc những mục đích
đã đề ra nếu không có một nền kinh tế của chính mình và đủ mạnh.
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Hai là, vì sự phát triển vững chắc và bảo đảm tính an toàn cho mỗi nền
kinh tế. Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hoá hiện nay ẩn
chứa rất nhiều những yếu tố bất ổn, khôn lờng và bất công mà mức độ cũng
nh khả năng phòng tránh, khắc phục nó phụ thuộc rất nhiều ở trình độ phát
triển của các nền kinh tế. Hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hoá kinh tế có
những tác động tích cực đồng thời nó cũng đặt ra những vấn đề, buộc ngời ta
càng ngày càng phải cảnh giác hơn, càng có nhiều băn khoăn hơn với quá
trình này.Toàn cầu hoá kinh tế làm lây lan nhanh chóng và trên quy mô lớn
những cuộc khủng hoảng tài chính, tiền tệ, kinh tế ; làm trầm trọng thêm
những vấn đề mang tính toàn cầu mà cho đến nay thế giới vẫn cha tìm đợc lối
thoát Điều đó cũng có nghĩa là các nền kinh tế trở nên dễ biến động, bất ổn
định hơn trớc.
Ba là, trong khi tham gia vào cuộc chơi chung toàn cầu hoá kinh tế, nớc
nào cũng muốn thu đợc nhiều lợi và nắm đợc công cụ quan trọng là công
nghệ hiện đại.
Hiện nay, tiêu chí sản phẩm hàng hoá cùng với các thiết chế, luật lệ
kinh tế đang trở thành luật chơi trong sân chơi toàn cầu. Muốn tham gia vào
cuộc chơi có kết quả nhất định mỗi nớc phải biết tự vơn lên, phải tìm đợc vị
trí cho mình đứng ở đâu. Điều quan trọng bậc nhất trong cuộc chơi này là
làm sao tạo ra đợc nhiều sản phẩm mà ai cũng thấy cần và đợc chấp nhận.
Sức cạnh tranh, cung cầu trên thơng trờng, thế mạnh của nền kinh tế của mỗi
nớc đợc định đoạt nh vậy.Một trong những yếu tố mang tính quyết định giúp
cho việc giành giữ ngôi thứ và vị trí trong nền kinh tế toàn cầu là công nghệ
hiện đại.
Mặt khác, quan trọng hơn, là phải phá đợc bức rào cản do các công ty
đa quốc gia nắm trong tay công nghệ hiện đại lại chỉ muốn chuyển giao công
nghệ cho các nớc khác trong phạm vi rất hạn chế để luôn bảo đảm vị trí độc
quyền của nó.
Bốn là, bản thân nguyên lý của cuộc chơi toàn cầu hoá cũng phải có sự
thay đổi do sự phát triển về bề rộng và chiều sâu của quá trình toàn cầu hoá
kinh tế .
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
2.1.3. Ba đặc trng để thực hiện độc lập, tự chủ và hội nhập:
Việc xây dựng kinh tế độc lập tự chủ ở Việt Nam trong quá trình hội
nhập kinh tế với thế giới đã và đang đặt các doanh nghiệp Việt Nam trớc
những cơ hội và thách thức. Trong giai đoạn hiện nay cũng nh trong tơng lai,
Việt Nam tham gia các tổ chức kinh tế nh AFTA, APEC, WTO Từ đó, phát
triển các quan hệ thơng mại rộng rãi với mọi quốc gia, các công ty xuyên
quốc gia cũng nh các trung tâm kinh tế thế giới. Việc phát triển các mối quan
hệ này sẽ dẫn tới việc giảm thiểu các hàng rào thuế quan và phi thuế quan.
Các công ty nớc ngoài đợc vào Việt Nam hoạt động bình đẳng với các công
ty Việt Nam và ngợc lại các công ty Việt Nam cũng đợc hoạt động bình đẳng
tại các nớc đối tác. Do đó, việc xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ
trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế là vấn đề cấp thiết. Vậy trong điều
kiện hội nhập quốc tế một nền kinh tế độc lập tự chủ phải có những chuẩn
mức và tiêu chí gì?
Theo chúng tôi, muốn xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ trong
điều kiện hiện nay phải bảo đảm ba yếu tố. Thứ nhất, phải bảo đảm lợi ích
phát triển quốc gia ở mức cao nhất có thể đợc. Thứ hai sức cạnh tranh của
nền kinh tế phải đợc cải thiện và tăng dần. Sức cạnh tranh này phải đợc thể
hiện ở các mặt: Thể chế chính trị, kinh tế, xã hội phải đủ mạnh, đủ tạo ra một
môi trờng đầu t, kinh doanh thuận lợi, chi phí thấp, rủi ro thấp, khả năng sinh
lợi lớn. Cơ cấu kinh tế gồm những ngành có khả năng cạnh tranh cao, có khả
năng tự điều chỉnh tự rút khỏi những ngành kém khả năng cạnh tranh. Cơ cấu
doanh nghiệp cũng phải gồm những doanh nghiệp có sức mạnh công nghệ và
trí lực, đủ sức mạng cạnh tranh trên thơng trờng. Nguồn nhân lực trong nớc
phải đợc đào tạo tốt phát triển và sử dụng có hiệu quả. Thứ ba là có khả năng
ứng phó có hiệu quả với những chấn động chính trị, kinh tế, xã hội bên ngoài.
Xây dựng nền kinh tế XHCN đòi hỏi phải bền vững và đảm bảo tốc độ
phát triển cao. Nền tảng của xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ là kinh tế
Nhà nớc, kinh tế tập thể ùng với sự phát huy cao nhất toàn bộ tiềm năng của
các thành phần kinh tế khác, chúng ta phải tập trung củng cố, phát triển, đổi
mới nền kinh tế Nhà nớc để nền kinh tế Nhà nớc đóng vai trò chủ đạo, cùng
với kinh tế tập thể làm nền tảng, việc đó là hoàn toàn đúng đắn. Củng cố
bằng đợc kinh tế Nhà nớc, kinh tế tập thể thì mới liên kết đợc các thành phần
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
kinh tế khác, đột phá thắng lợi các nhiệm vụ chủ yếu, xử trí kịp thời các tình
huống phức tạp và tăng cờng sức cạnh tranh có hiệu quả. Không quan tâm
củng cố kinh tế Nhà nớc, kinh tế tập thể là từ bỏ kinh tế XHCN, là không giữ
vững đợc độc lập tự chủ, chủ quyền quốc gia về kinh tế.
2.2. Nguyên tắc cơ bản bao trùm trong hội nhập kinh tế quốc tế :
Nguyên tắc cơ bản và bao trùm trong hội nhập kinh tế quốc tế là phải
bảo đảm giữ vững độc lập tự chủ và định hớng XHCN, bảo đảm vững chắc an
ninh quốc gia, giữ gìn truyền thống và bản sắc văn hoá dân tộc, bảo vệ và cải
thiện môi trờng. Trong các quan hệ, dù song phơng hay đa phơng, đều phải
giữ vững nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng lẫn nahu và cùng có lợi. Nguyên
tắc đó đợc thể hiện ngay trong từng định chế, thể thức mà các bên cam kết và
đợc thực hiện trong thực tế hành động. Một mặt không để thiệt hại đến lợi ích
mà nớc ta đợc hởng; mặt khác, phải chấp nhận một sự chia sẻ lợi ích nhất
định với các đối tác tuỳ theo mức độ đóng góp của các bên tham gia hợp tác.
Thực hiện nhất quán chủ trơng đa phơng hoá, đa dạng hoá trong quan
hệ kinh tế quốc tế nhằm đảm bảo lợi ích của đất nớc, giữ vững độc lập tự
chủ và sự cân bằng trong các mối quan hệ, tránh sự lệ thuộc một chiều vào
một hoặc một số đối tác.
Trong hội nhập kinh tế quốc tế phải nắm vững phơng châm chủ động,
vừa hợp tác, vừa đấu tranh, vừa kiên quyết vừa mềm dẻo, nhằm bảo vệ đợc
lợi ích chính đáng của ta, đồng thời tranh thủ đợc các thời cơ thuận lợi trong
hội nhập.Trong bất cứ tình huống nào cũng phải luôn chủ động, giành thế
chủ động. Chủ động ngay từ chủ trơng, quyết sách, nội dung, phạm vi, mức
độ, lộ trình, không để ai lôi cuốn xô đẩy. Lại phải th ờng xuyên đề cao cảnh
giác, không mơ hồ trớc nhiững âm mu và thủ đoạn của các thế lực thù địch
muốn lợi dụng quan hệ kinh tế thơng mại để thực hiện diễn biến hoà bình,
xâm nhập phá hoại chế độ ta. Điều cơ bản có tính quyết định để đảm bảo an
ninh quốc gia là chúng ta phải có nội lực mạnh, có sự thống nhất chặt chẽ
trong nội bộ, có sự đồng tâm nhất trí, ủng hộ mạnh mẽ của toàn dân.
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
2.3. Vận dụng phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến vào việc phát
triển mối liên hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và hội
nhập kinh tế quốc tế:
Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ không chỉ xuất phát từ quan điểm,
đờng lối chính trị, mà còn là đòi hỏi của thực tiễn nhằm bảo đảm độc lập tự
chủ vững chắc về chính trị, bảo đảm phát triển bền vững và có hiệu quả cho
chính ngay nền kinh tế, cho việc mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế. Khi đã có
độc lập tự chủ về chính trị thì nội dung cơ bản của độc lập tự chủ của một
quốc gia là có xây dựng đợc nền kinh tế độc lập tự chủ hay không.Đây là
kinh nghiệm của nớc ta và cũng là kinh nghiệm của nhiều nớc trong khu vực
và trên thế giới. Vả chăng, nớc ta phát triển kinh tế để đi lên CNXH, trong
bối cảnh quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp, các lực lợng chống đối chủ
nghĩa xã hội thờng xuyên tìm cách ngăn cản và chống phá sự nghiệp xây
dựng chế độ XHCN ở nớc ta.
Nếu không xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ thì dẽ bị lệ thuộc, bị các
thế lực xấu, thù địch lợi dụng vấn đề kinh tế để lôi kéo, hoặc khống chế, hoặc
ép buộc chúng ta thay đổi chế độ chính trị, đi lệch quỹ đạo CNXH. Nói cách
khác có xây dựng đợc nền kinh tế độc lập tự chủ thì mới tạo đợc cơ sở kinh
tế, cơ sở vật chất-kỹ thuật của chế độ chính trị độc lập tự chủ. Độc lập tự chủ
về kinh tế là nền tảng vật chất cho sự đảm bảo độc lập tự chủ bền vững về
chính trị. Không thể có độc lập tự chủ bền vững về chính trị nếu bị lệ thuộc
về kinh tế. Độc lập tự chủ về kinh tế đợc đặt trong mối quan hệ biện chứng
với độc lập tự chủ về các mặt khác sẽ tạo ra sự độc lập tự chủ và sức mạnh
tổng hợp của mỗi quốc gia.
Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ đợc đặt trong mối quan hệ biện
chứng với việc đa phơng hoá, đa dạng hoá quan hệ quốc té mở rộng, giao lu
với các nền kinh tế là đối tác tin cậy của các nớc trong cộng đồng quốc tế,
hợp tác bình đẳng và cùng có lợi. Nói một cách chung nhất, nền kinh tế có
thể tự thân vận động, sử dụng và phát huy nội lực, chủ động hội nhập kinh tế
quốc tế, đa phơng hoá, đa dạng hoá quan hệ, không bị lệ thuộc vào bất cứ ai,
thế lực nào, có khả năng đối phó và đứng vững trớc những thách thức và tác
động tiêu cực từ bên ngoài.
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ, đa phơng hóa, đa dạng hóa
các mối liên kết và hợp tác kinh tế đòi hỏi phải kiên quyết và kiên nhẫn,
không chạy theo lợi ích trớc mắt, không bị mua chuộc lừa phỉnh; sáng suốt
tính toán, đồng thời cũng phải khẩn trơng sớm phân tích tình hình có sự
quyết đoán, chính xác, không để thời gian thẩm định, xin cấp giấy phép kéo
dài làm nản lòng ngời đầu t. Kinh tế là một mặt trận, phải đào tạo bồi dỡng
các chiến sĩ trên mặt trận đó thành những chiến sĩ trung thành vô hạn, trung
thực và khôn ngoan, không vụ lợi, không vì đồng tiền, vì lợi ích cá nhân mà
quên lợi ích của Tổ quốc.
Vậy, nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và quan điểm toàn vẹn sẽ giúp
chúng ta có một cái nhìn khái quát toàn vẹn về một số vấn đề đang tồn tại.
Tuy vậy ta cũng cần thấy rằng, thế của ta đang lên, nhng thực lực của
chúng ta cha đủ mạnh. Nền kinh tế của ta có mức tăng khá, nhng vẫn đứng tr-
ớc nhiều thử thách ; lực cản từ bên ngoài vẫn cò trong khi tồn tại từ bên trong
nh tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, cửa quyền cha đợc xoá bỏ , đó chính
là những cản trở đối với việc phát huy nội lực và hội nhập. Bên cạnh những
thành tựu của công cuộc đổi mới, vẫn tồn tại những khó khăn và thách thức,
bên cạnh những thời cơ, vẫn còn tồn tại những nguy cơ.
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Chơng II: Thực trạng xây dựng nền kinh tế
độc lập tự chủ và chủ động hội nhập kinh
tế quốc tế
1. Những tác động của xu thế toàn cầu hoá tới quan hệ quốc tế và
tình hình thế giới:
Xu thế toàn cầu hoá tác động sâu sắc tới mối quan hệ quốc tế và quá
trình hội nhập kinh tế quốc tế của các nớc, trong đó có nớc ta. Có thể tính
đến một số tác động sau:
Trớc nhu cầu phát triển, nắm bắt khả năng tận dụng những mặt tích
cực của quá trình toàn cầu hoá , các nớc trên thế giới đều có thiên h-
ớng từ bỏ chính sách đóng cửa, chuyển sang chính sách mở cửa với
bên ngoài để đẩy mạnh xuát khẩu, tranh thủ vốn, công nghệ và kinh
nghiệm quản lý để phát triển. Ngay những nớc lâu nay vốn khép kín
cũng từng bớc điều chỉnh chính sách theo hớng này.
Bên cạnh quan hệ song phơng, quan hệ đa phơng ngày càng đóng vai
trò quan trọng trong quan hệ quốc tế, xuất hiện nhiều cơ cấu hợp tác
trên mọi tầng nấc: tiểu vùng, khu vực, đại khu vực và toàn cầu ra. ở
tiểu vùng là các tam tứ giác, các chơng trình hợp tác phát triển. ở khu
vực là các khu vực mậu dịch-đầu t tự do. ở các châu lục nh châu Mỹ,
châu á-TBD, châu Phi xuất hiện các khu vực mậu dịch tự do hoặc diễn
đàn hợp tác toàn châu lục. Trên phạm vi toàn cầu có các tổ chức nh
WTO, WB, IMF, OECD, G-8
Những quan hệ nói trên đã làm nên một mạng quan hệ quốc tế đan xen
nhau làm gia tăng thêm tính tuỳ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế.
Tuy nhiên, các chủ thể tham gia quá trình toàn cầu hoá đều có lợi ích
riêng, độc lập với nhau, thậm chí đối nghịch nhau, từ đó trong quan hệ
kinh tế quốc tế luôn luôn tồn tại hai chiều hớng: hợp tác và cạnh tranh
Thời đại chúng ta đang sống là thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH
trên phạm vi thế giới . Các lực lợng tham gia vào quá trình toàn cầu
hoá và hội nhập kinh tế quốc tế bao gồm hàng trăm dân tộc và các nhà
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
nớc khác nhau: các nớc t bản phát triển, các nớc đang phát triển, các n-
ớc đi theo định hớng XHCN.
2. Từng bớc tham gia vào quá trình toàn cầu hoá, nớc ta khi tiến hành
hội nhập luôn đứng trớc cả những thách thức và cơ hội:
Những cơ hội có thể thấy rõ là : Thứ nhất, hội nhập quốc tế cũng là quá
trình chuyển giao những tiến bộ về khoa học công nghệ, về tổ chức quản lý
và sản xuất kinh doanh. Thứ hai, nó sẽ mang lại những nguồn lực rất quan
trọng, rất cần thiết cho các nớc, từ nguồn vốn vật chất đến nguồn vốn tri thức
và kinh nghiệm ; từ chiến lợc dài hạn đến kế hoạch ngắn hạn, cả cách thức
tiến hành các quá trình hoạt động kinh tế ở tầm vĩ mô của quốc gia lẫn tầm vi
mô của từng doanh nghiệp, giúp các nớc có thể tạo lập đợc vị trí của mình
trong quan hệ quốc tế. Thứ ba là, mở rộng đợc thị trờng và nhận đợc u đãi về
thơng mại.
Mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ đa lại những lợi ích mà
còn đặt nớc ta trớc nhiều thách thức, nếu chúng ta không có biện pháp ứng
phó tốt để vợt qua thì sự thua thiệt cả về kinh tế và xã hội có thể rất lớn; ngợc
lại, nếu chúng ta có chiến lợc thông minh, chính sách khôn khéo, thì sẽ hạn
chế đợc thua thiệt, dành đợc lợi ích nhiều hơn cho đất nớc.
Thách thức đầu tiên mà nhiều ngời lo ngại nhất hiện nay là, do tham
gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực, nớc ta phải giảm dần thuế
quan và dỡ bỏ hàng rào phi thuế quan, thì hàng hóa nớc ngoài sẽ ào ạt đổ vào
nớc ta, chèn ép nhiều đơn vị sản xuất kinh doanh trong nớc, kéo theo hệ quả
xấu về việc làm, thu nhập và đời sống của ngời lao động. Với lo ngại đó,
nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp trung bình và yếu kém, thờng đòi
hỏi Nhà nớc thi hành chính sách bảo hộ càng lâu càng tốt.
Tuy nhiên, nếu đứng từ góc độ lợi ích toàn cục và lâu dài của quốc gia
mà xem xét, thì Nhà nớc không thể và không nên đáp ứng đòi hỏi nêu trên
của các doanh nghiệp đó đợc. Bởi lẽ, một là, Việt Nam có nghĩa vụ thực hiện
các cam kết về tự do hóa thơng mại vào các mốc 2006 và 2020 khi đã tham
gia AFTA và APEC, cũng nh các cam kết khác khi đợc kết nạp vào WTO.
Hai là, việc thi hành chính sách bảo hộ mậu dịch luôn là "con dao hai
lỡi". Một chính sách bảo hộ có chọn lọc, có điều kiện, có thời hạn thì sẽ kích
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thích các nhà sản xuất trong nớc khẩn trơng đổi mới, tích cực vơn lên để có
sức cạnh tranh mạnh hơn. Trái lại, một chính sách bảo hộ quá mức thì rất có
thể trở thành "gậy ông đập lng ông", gây thiệt hại cả về kinh tế và xã hội.
Một tài liệu nghiên cứu gần đây cho biết: "Việc hạn chế định lợng nhập khẩu
xi măng làm cho giá xi măng thông dụng cao hơn giá xi măng nhập khẩu cha
có thuế là 50% (khoảng 20-22 USD/tấn). Toàn bộ xã hội phải trả thêm 220
triệu USD (11 triệu tấn x 20 USD) năm 1999 để bảo hộ cho ngành sản xuất xi
măng, trong đó có gần 112 số tiền vào túi các nhà đầu t nớc ngoài. Số tiền đó
tơng đơng với khoảng 40% ngân sách giáo dục của cả nớc, gấp gần 4 lần
ngân sách khoa học - kỹ thuật".
Thách thức thứ hai, một thách thức rất nhạy cảm và hệ trọng đợc đặt ra
là phải làm sao giữ đợc độc lập, tự chủ trong tiến trình mở cửa và hội nhập
kinh tế quốc tế. Không ít ý kiến cho rằng, nớc ta hiện nay với xuất phát điểm
kinh tế thấp, nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi, thị trờng phát triển
cha đồng bộ, một bộ phận đáng kể của nền kinh tế cha thoát khỏi lối sản xuất
hàng hóa nhỏ, công nghệ lạc hậu, năng suất lao động thấp, sức cạnh tranh
kém, trong khi các nớc đi trớc, nhất là các cờng quốc t bản phát triển có lợi
thế hơn hẳn về nhiều mặt, do đó nếu chúng ta mở rộng quan hệ với các nớc
đó, thì nớc ta khó tránh khỏi sẽ bị lệ thuộc về kinh tế, và từ chỗ lệ thuộc kinh
tế mà có thể đi đến chỗ không giữ vững đợc quyền độc lập, tự chủ nữa. Để
hóa giải vấn đề này cần có cách nhìn nhận theo quan điểm mới: trớc hết, cần
nhận rõ độc lập, tự chủ về thực chất là mỗi nớc tự lựa chọn con đờng và mô
hình phát triển của mình, tự quyết định các chủ trơng, chính sách kinh tế - xã
hội, tự đề ra mục tiêu chiến lợc và kế hoạch trong từng thời kỳ và các biện
pháp thực hiện những mục tiêu đó. Nhng độc lập, tự chủ hoàn toàn không có
nghĩa là đóng cửa với thế giới.
Một thách thức nữa không kém phần quan trọng đợc đặt ra đối với
chúng ta trong tiến trình mở cửa và hội nhập quốc tế là làm sao giữ gìn đợc
bản sắc văn hóa dân tộc, đảm bảo cho sự phát triển hài hoà và lành mạnh của
đất nớc. Đây không chỉ là nỗi lo riêng của chúng ta mà còn là nỗi lo chung
của nhiều nớc khác trên thế giới. Bởi lẽ, thông qua các "siêu lộ" thông tin với
mạng Iternet, xu thế toàn cầu hóa và tiến trình hội nhập quốc tế, một mặt, tạo
điều kiện thuận lợi cha từng có để các dân tộc, các cộng đồng ngời ở mọi
chân trời gốc biển có thể nhanh chóng trao đổi với nhau về hàng hóa, dịch
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
vụ, kiến thức, phát minh, sáng chế, dữ kiện qua đó góp phần thúc đẩy tăng
trởng kinh tế, phát triển khoa học và công nghệ. mở mang sự hiểu biết về các
nền văn hóa của nhau; mặt khác, quá trình trên cũng làm nẩy sinh mối nguy
cơ ghê gớm về "sự đồng nhất hóa các hệ thống giá trị và tiêu chuẩn, đe doạ
làm suy kiệt khả năng sáng tạo của nền văn hóa, nhân tố hết sức quan trọng
đối với sự tồn tại lâu dài của cả nhân loại".
2.2. Những nguyên tắc nhất quán chủ động quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế đối với Đảng và Nhà nớc ta:
Đối với nớc ta, Đảng và Nhà nớc đã sớm có chủ trơng hội nhập, đa dạng
hoá, đa phơng hoá các quan hệ kinh tế đối ngoại. Thực hiệnc hủ trơng đó,
chúng ta đã gia nhập ASEAN/AFTA, APEC, ASEM và ký hiệp định thơng
mại Việt - Mỹ, tiến hành đàm phán gia nhập WTO, nh vậy, chúng ta đã và
đang tiến hành việc hội nhập và nay là tiếp tục chứ không phải là công việc
mới mẻ. Tuy nhiên, trong hoạt động thực tế vẫn còn tồn tại những băn khoăn,
những quan niệm khác nhau về mục đích, lộ trình, kết quả của hội nhập kinh
tế quốc tế. Chính vì thế cần phải có những nguyên tắc nhất quán chỉ đạo quá
trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Những nguyên tắc đó là:
Thứ nhất, chủ động hội nhập phải bảo đảm giữ vững độc lập tự chủ và
định hớng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm vững chắc anh ninh quốc gia, giữ gìn
bản sắc văn hoá dân tộc. Việc chủ động tham gia phải dựa trên cơ sở có một
tiềm năng nhất định, đợc chuẩn bị ở một mức độ nhất định, có mọt t thế và vị
trí nhất định. Chủ động cũng bao hàm cả sự tự tin, có đờng đi nớc bớc, không
vội vàng hấp tấp nhng không chậm chạp để lỡ thời cơ. Chủ động cũng còn là
sự biết ngời biết ta, là việc nắm vững tình hình trong nớc và quan hệ kinh tế
đối ngoại. Chủ động mang tính tích cực nhng có bản lĩnh, mang tính thận
trọng nhng quyết đoán không để mất thời cơ.
Nh vậy, tham gia hội nhập quốc tế là để phát triển đất nớc, phục vụ coh
công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc. Hội nhập để nuôi dỡng,
làm sức mạnh bên trong, bảo vệ an ninh Tổ quốc và định hớng xã hội chủ
nghĩa trong quá trình phát triển. Trong quá trình hội nhập về kinh tế, không
thể không tính đến những quan hệ văn hoá xã hội, sao cho hội nhập mà
không bị hoà tan, mở cửa nhng không tự đánh mất mình và rơi vào vòng phụ
thuộc, nô lệ. Hội nhập quốc tế đợc thực hiện trên cơ sở tôn trọng chủ quyền,
cùng có lợi, không can thiệp vào công việc nội bọ của nhau.
14

Xem chi tiết: v2444