Nghĩa tường minh và hàm ý- T2

Nghĩa tường minh và hàm ý
(Tiết 2)
I. Điều kiện sử dụng hàm ý
- Đọc đoạn trích SGK
trang 90 và trả lời câu hỏi.

1. Chị Dậu đã tránh nói với con trực
tiếp rằng chị đã bán con. Đó là một
điều đau lòng đối với người mẹ
như chị.
2. Hàm ý câu sau là: Mẹ đã bán con cho
nhà cụ Nghị ở thôn Đoài. Hàm ý này rõ
hơn vì cái Tí không hiểu được hàm ý của
câu thứ nhất. Phản ứng của cái Tí sau đó
cho thấy nó đã hiểu ý mẹ nói.

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa dọa
đánh, nó phải gọi nhưng lại nói trổng:
-
Vô ăn cơm
Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không
nghe, chờ nó gọi Ba vô ăn cơm, con
bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:
-
Cơm chín rồi!
Ví dụ: Đọc đoạn trích sau, cho biết vì sao Thu lại nói như vậy:

Một điều kiện cơ
bản để sử dụng
hàm ý là người nói
(người viết) có ý
thức đưa hàm ý
vào câu nói.

Điều kiện thứ hai để sử dụng hàm ý là
người nghe (người đọc) phải có năng lực
giải đoán hàm ý, nếu không hàm ý đưa
ra sẽ là một lời thách đố, không thể giải
đoán ngay được. Do đó hàm ý không đạt
được mục đích sử dụng như đã muốn.
Trong trường hợp đó, người nói nếu
muốn thông báo nội dung của hàm ý thì
phải điều chỉnh lời nói của mình.

Luyện tập

Viết một đoạn
văn có sử dụng
hàm ý và chỉ rõ
hàm ý ấy do ai
nói, ý nghĩa?

Bài tập 1 ( SGK 91-92)
Gợi ý
Đọc thật kĩ từng đoạn
trích, chú ý đặt câu văn in
đậm trong văn cảnh để tìm
hiểu hàm ý.

Qua sự so sánh của Lỗ
Tấn có thể nhận ra hàm
ý: Tuy hi vọng chưa
thể nói là thực hay hư
nhưng nếu cố gắng
thực hiện thì có thể đạt
được. Người ta đi mãi
thì thành đường thôi.
Bài tập 4
(SGK tr 92)

Bài 5 (tr 93)
Hàm ý mời mọc: Bọn tớ chơi
Hàm ý từ chối: +) Mẹ mình đang
đợi ở nhà/ Làm sao có thể rời
mẹ mà đến được.
Viết thêm: Không biết có ai muốn
chơi với bọn tớ không?

Xem chi tiết: Nghĩa tường minh và hàm ý- T2